Cách luyện viết chữ Hán cho người mới bắt đầu

Cách luyện viết chữ Hán cho người mới bắt đầu là quan sát mẫu, xem thứ tự nét, viết có đối chiếu rồi thử viết lại khi che mẫu. Hãy ưu tiên đúng hình chữ và thứ tự trước khi tăng tốc độ hoặc cố viết đẹp như thư pháp.

Chọn một vài chữ ít nét để tập điều khiển bút, sau đó chuyển sang chữ xuất hiện trong bài học. Bạn có thể bắt đầu với 十, 人, 大 và 口; không cần chép hàng chục chữ lạ trong buổi đầu.

Nếu đang xây dựng kế hoạch học chung, xem cách tự học tiếng Trung tại nhà. Viết là một phần của việc học, nên dành thời gian cho cả đọc, phát âm và hiểu nghĩa.

Dùng giấy ô vuông hoặc ô có đường chia giữa để dễ quan sát vị trí các nét. Bút chì hay bút bi quen tay đều có thể dùng để luyện chữ thông thường; bạn chưa cần mua bút lông. Giữ tay thoải mái và chọn kích thước ô đủ lớn để nhìn rõ chỗ giao nhau.

Làm quen với nét ngang, sổ, phẩy, mác và chấm trước; khi gặp chữ có nét gập hoặc móc, xem mẫu chuyển hướng của chính nét đó. Một nét có thể đổi hướng mà chưa nhấc bút, nên đừng đếm mọi đoạn thẳng là một nét riêng.

• Nét ngang: chú ý điểm đầu, điểm cuối và độ dài.
• Nét sổ: quan sát vị trí theo chiều dọc của ô.
• Nét phẩy và mác: so sánh hướng nghiêng, điểm xuất phát và độ mở.
• Nét chấm, gập, móc: xem mẫu từng chữ để đặt đúng vị trí và hướng.

Chỉ cần luyện vài lần có quan sát rồi đưa nét vào chữ cụ thể. Việc tô kín một trang không tự cho biết bạn đã sửa được lỗi nào.

Một số quy tắc thường gặp là trên trước dưới sau, trái trước phải sau, ngang trước sổ và phẩy trước mác. Đây là định hướng để quan sát, không phải công thức dự đoán đúng mọi chữ. Khi chưa chắc, hãy xem hoạt ảnh hoặc sơ đồ nét của từng chữ.

Bạn có thể tham khảo phần Stroke Order trong tài liệu mẫu Success with Chinese: Reading & Writing của Cheng & Tsui. Hãy dùng mẫu phù hợp với hệ chữ đang học và nhất quán trong quá trình luyện.

Với 口, phần ngang phía trên nối với cạnh phải là một nét gập. Quan sát này giúp tránh lỗi vẽ bốn cạnh thành bốn nét rời. Bảng là lời nhắc để luyện; với chữ mới phức tạp hơn, vẫn cần xem mẫu đầy đủ.

Trước khi viết, nhìn chữ như một hình nằm trong ô: phần nào cao, phần nào rộng, nét nào đi qua đường giữa? Đừng chỉ nhìn từng nét riêng mà bỏ qua khoảng cách giữa chúng.

Với 十, quan sát chỗ hai nét giao nhau. Với 人, so sánh độ mở của phẩy và mác. Với chữ có hai phần như 你, nhận ra phần bên trái hẹp hơn phần bên phải, rồi đối chiếu mẫu thay vì chia ô thành hai nửa bằng nhau.

• Giữ khoảng trống quanh chữ, không ép sát mọi cạnh ô.
• So sánh độ dài tương đối giữa các nét.
• Kiểm tra nét nào chạm, nét nào cắt qua và nét nào tách rời.
• Chọn một lỗi bố cục để sửa ở lần viết tiếp theo.

Chọn một chữ đã biết nghĩa rồi thực hiện quy trình ngắn dưới đây. Số lần viết có thể điều chỉnh; điều cần kiểm tra là lần sau đã sửa được lỗi của lần trước hay chưa.

1. Xem hình chữ và thứ tự nét, đọc âm và nghĩa.
2. Viết chậm một lần khi còn nhìn mẫu.
3. Đối chiếu số nét, hướng nét và bố cục; ghi một lỗi cụ thể.
4. Che mẫu, thử viết lại rồi mở mẫu để kiểm tra.
5. Quay lại chữ đó ở buổi sau để xem còn nhớ không.

Đừng chỉ tô theo nét mờ suốt buổi. Sau khi đã quen, thử tự viết trong ô trống. Nếu bị quên, xem lại mẫu đúng thay vì đoán rồi chép lặp cách viết chưa chắc chắn.

Khi ghi âm đọc bên cạnh chữ, dùng pinyin có dấu thanh. Bạn có thể ôn hướng dẫn học pinyin cho người mới để kết nối hình chữ với cách phát âm.

Để ghép từ thành câu và hiểu quan hệ giữa các thành phần, tham khảo ngữ pháp tiếng Trung cơ bản cho người mới, với các mẫu câu, ví dụ và bài tập có đáp án.

Để hiểu từ và câu trong một đoạn văn ngắn, tham khảo cách luyện đọc tiếng Trung cho người mới bắt đầu, với bài đọc có pinyin, câu hỏi kiểm tra và cách đọc lấy ý trước khi tra từ.

Để tập diễn đạt thành lời từ những nội dung đã học, tham khảo cách luyện nói tiếng Trung cho người mới bắt đầu, với mẫu câu ngắn, bài tập đóng vai và cách ghi âm để tự kiểm tra.

Biết viết một chữ chưa đồng nghĩa với biết dùng mọi từ chứa chữ đó. Sau khi luyện chữ, chọn một từ hoặc câu ngắn đã học để đọc và hiểu trong ngữ cảnh.

我喝水。
Wǒ hē shuǐ.
Tôi uống nước.

Nếu câu này phù hợp trình độ của bạn, xem mẫu từng chữ trước khi viết, rồi đọc cả câu và kiểm tra nghĩa. Không cần dùng câu có quá nhiều chữ mới chỉ để làm bài viết dài hơn.

Kết hợp cách học từ vựng tiếng Trung dễ nhớ để ôn từ bằng câu ví dụ và tự kiểm tra. Với từ đã nghe trong bài học, thử nhận ra âm rồi đối chiếu chữ theo hướng dẫn luyện nghe tiếng Trung. Chỉ chép chính tả khi nội dung vừa sức.

Đây là lịch gợi ý, không phải yêu cầu phải học thuộc bốn chữ trong một buổi. Nếu còn lúng túng với nét gập hoặc bố cục, giảm số chữ và luyện kỹ hơn.

Tự hỏi: 十 có mấy nét? 口 có phải bốn nét không? Khi che mẫu, mình có giữ đúng hình chữ không? Đáp án về số nét là 十 có 2 nét, 口 có 3 nét; còn hình và hướng nét cần đối chiếu với mẫu bạn đang dùng.

Bạn có thể mở phần luyện viết chữ Hán trên Himi Chinese, chọn bài phù hợp rồi kết hợp thực hành trên giấy để tự kiểm tra khả năng viết khi không còn gợi ý.

• Chép nhanh khi chưa xem thứ tự: dừng lại, xem mẫu từng nét rồi viết lại chậm.
• Thừa hoặc thiếu nét: đối chiếu từng bước, đặc biệt ở nét gập và móc.
• Chữ lệch hoặc quá chật: dùng đường chia ô để so sánh vị trí và khoảng trống.
• Chỉ nhớ khi nhìn mẫu: thêm một lần viết ở ô trống sau khi che mẫu.
• Nhớ hình nhưng quên âm, nghĩa: ghi kèm pinyin và một từ hoặc câu đã học.

Mỗi buổi chỉ cần chọn vài lỗi rõ ràng để sửa. Hãy giữ một ví dụ trước và sau khi sửa để nhìn thấy thay đổi, thay vì đánh giá chung chung rằng chữ của mình chưa đẹp.

Nên học giản thể hay phồn thể trước?

Chọn theo giáo trình và nhu cầu sử dụng của bạn. Các ví dụ và đường dẫn thực hành trong bài hướng tới người đang học tiếng Trung giản thể. Tránh trộn hai dạng trong cùng một bài luyện nếu bạn chưa phân biệt được chúng.

Có cần học hết bộ thủ rồi mới viết chữ không?

Không cần đợi học hết một danh sách bộ thủ. Bạn có thể làm quen với thành phần xuất hiện trong chữ đang học, đồng thời luyện nét và thứ tự nét. Đừng mặc định mọi thành phần đều cho biết chính xác nghĩa hoặc âm của chữ.

Nên chép mỗi chữ bao nhiêu lần?

Không có số lần chung bảo đảm ghi nhớ. Hãy viết đủ để kiểm tra và sửa lỗi, rồi thử lại khi che mẫu và ở buổi sau. Nếu lần nào cũng sai cùng một chỗ, xem lại mẫu trước khi tăng số lần chép.

Gõ pinyin có thay thế luyện viết tay không?

Gõ và viết tay đáp ứng những mục tiêu khác nhau. Khi cần viết ghi chú hoặc làm bài viết tay, bạn vẫn cần tập tự tạo hình chữ. Nếu ưu tiên đọc và giao tiếp, có thể phân bổ thời gian viết ít hơn nhưng vẫn học cách nhận diện chữ.